ثبت نخستین پیوند موفق همزمان قلب و ریه در کشور
بیمارستان دکتر مسیح دانشوری – دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
بیمارستان دکتر مسیح دانشوری با افتخار اعلام میدارد که برای نخستینبار در کشور، پیوند همزمان قلب و ریه (Heart and lung transplant ) با موفقیت کامل انجام شد؛ دستاوردی علمی و درمانی که تنها در مراکز بسیار محدود فوقتخصصی جهان امکانپذیر است و نیازمند بالاترین سطح هماهنگی علمی، فنی و سازمانی در نظام سلامت میباشد.
پیوند همزمان قلب و ریه از پیچیدهترین انواع پیوند اعضا در پزشکی مدرن به شمار میرود. در این روش، قلب و هر دو ریه بهصورت یک بلوک واحد و متصل به هم پیوند زده میشوند و بازگشت همزمان عملکرد این ارگانها، مستلزم دقت حداکثری در جراحی، بیهوشی، مدیریت همودینامیک، تهویه مکانیکی و مراقبتهای ویژه پس از عمل است. به همین دلیل، این نوع پیوند صرفاً در مراکز دارای تجربه، زیرساخت تخصصی و تیمهای چندرشتهای پیشرفته قابل انجام است.
بیمار گیرنده، خانمی ۳۵ ساله از استان خراسان، بهدلیل فشار خون ریوی بسیار شدید و نارسایی پیشرفته قلب، در وضعیت بحرانی و تهدیدکننده حیات قرار داشت. با وجود انجام کامل درمانهای دارویی و حمایتی، پاسخ درمانی حاصل نشد و پس از بررسیهای تخصصی در جلسات مشترک تیمهای قلب و ریه، پیوند همزمان قلب و ریه بهعنوان تنها گزینه نجاتبخش بیمار تعیین و وی در فهرست اورژانس پیوند کشور قرار گرفت.
در تاریخ 26 آبان ۱۴۰۴، با شناسایی اهداکننده مرگ مغزی ۳۵ ساله و رضایت آگاهانه خانواده وی برای اهدای عضو، پس از انجام ارزیابیهای دقیق تطابق، قلب و ریهها برای پیوند تأیید شد و فرآیند جراحی در کوتاهترین زمان ممکن آغاز گردید.
این دستاورد ملی در سایه حمایت و نگاه راهبردی ریاست بیمارستان، جناب آقای دکتر علیاکبر ولایتی محقق شد؛ حمایتی که با دغدغه مستمر ایشان در توسعه پیوندهای پیشرفته، بهویژه پیوند همزمان قلب و ریه در کشور، و فراهمسازی بسترهای علمی، اجرایی و سازمانی لازم همراه بوده است.
این عمل حاصل همکاری نزدیک تیم جراحی قلب شامل: دکتر ضرغام حسین احمدی، دکتر حامد عسگرپور، دکتر مهرزاد شریفی و تیم جراحی توراکس به سرپرستی دکتر عزیزالله عباسی با همراهی دکتر فرحناز صادقبیگی، دکتر قاسم دانشور ،دکتر کامبیز شیخی و دکتر حبیب و همچنین متخصص بیهوشی قلب دکتر علی خلیلی بود.
تیم پیوند ریه نقشی محوری و تعیینکننده در موفقیت این پیوند ایفا نمود. این تیم شامل خانم دکتر عاطفه عابدینی (مسئول داخلی تیم پیوند ریه) و خانم دکتر آزاده مرادخانی با پایش مستمر عملکرد ریههای پیوندی، مدیریت دقیق تهویه مکانیکی، انجام برونکوسکوپیهای مکرر و کنترل عوارض ریوی اولیه و دیررس، سهمی اساسی در تثبیت شرایط بیمار و بهبود بالینی وی داشتند.
همچنین گروه داخلی قلب به سرپرستی دکتر شریف کاشانی با حضور فعال خانم دکتر محمدی، در ارزیابیهای تخصصی پیش از پیوند، مدیریت نارسایی قلب و مراقبتهای پس از عمل نقشی کلیدی ایفا کردند.
بخش فراهمآوری عضو (هاروست) بیمارستان دکتر مسیح دانشوری با مدیریت تخصصی و هماهنگی دقیق، مسئولیت ارزیابی اهداکننده، پایش وضعیت همودینامیک، حفظ کیفیت ارگانها و آمادهسازی ایمن قلب و ریهها را بر عهده داشت. در این فرآیند، تلاشهای ارزشمند آقای دکتر مخبر و خانم دکتر قربانی نقشی مؤثر در موفقیت نهایی پیوند ایفا نمودند. همراه با تیم های فوق تیم مراقبتهای ویژه ICU در مراقبتهای پس از عمل نقش کلیدی داشتند.
هماهنگی این فرآیند پیچیده با مشارکت کوردیناتور پیوند قلب و کوردیناتور پیوند ریه انجام شد که با مدیریت دقیق زمان، منابع و ارتباط بین تیمها، امکان اجرای موفق این پیوند ملی را فراهم ساختند.
در کنار تیمهای جراحی و بالینی، گروههای تخصصی عفونی، آزمایشگاه، روانپزشکی، نورولوژی، تغذیه و فارماکولوژی با مشارکت فعال در پایش عفونتها، تنظیم درمانهای ضد میکروبی و سرکوب ایمنی، ارزیابیهای آزمایشگاهی مستمر، حمایتهای روانی بیمار و خانواده، طراحی رژیمهای تغذیهای تخصصی و مدیریت دقیق دارودرمانی، نقش مؤثری در پایداری شرایط بیمار و موفقیت بلندمدت پیوند ایفا کردند.
همچنین مدیریت بیمارستان و واحدهای پشتیبان شامل امور اداری، تدارکات، لجستیک، پشتیبانی فنی، خدمات و حراست با فراهمسازی بهموقع تجهیزات، زیرساختها و حمایت شبانهروزی از تیمهای درمانی، نقش مهمی در تحقق این اقدام ملی داشتند. تلاش مستمر پرستاران مجرب در واحدهای فراهمآوری عضو، اتاق عمل و مراقبتهای ویژه، بههمراه تیمهای توانبخشی و فیزیوتراپی تنفسی، بخش جداییناپذیر این موفقیت بزرگ بود.
این دستاورد ملی، نماد توان علمی، فنی، مدیریتی و چندرشتهای بیمارستان دکتر مسیح دانشوری و دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی است و نخستین پیوند موفق همزمان قلب و ریه کشور را بهعنوان نقطه عطفی ماندگار در تاریخ پزشکی ایران به ثبت رساند.