دکتر علی اکبر ولایتی

ریاست بیمارستان دکتر مسیح دانشوری

دکتر علی‌اکبر ولایتی در پیامی به دوازدهمین کنگره بین‌المللی بیماری‌های ریوی، مراقبت‌های ویژه و سل، بر استمرار تبادل نظر و اندیشه‌ورزی در حوزه‌های تخصصی دانش پزشکی تأکید کرد. متن این پیام به شرح ذیل است:

 «سخن گفتن از طب در این سرزمین، سخن گفتن از میراثی دیرینه و افتخارآفرین است. تمدن اسلامی به‌عنوان یک کل انکارناپذیر، به شمول تمدن ایرانی، به‌مثابه جزء اصلی و محوری آن، یکی از غنی‌ترین سنت‌های پزشکی جهان را پدید آورد؛ سنتی که در آن پزشکانی چون پزشکان خبره مرکز بزرگ علمی جندی‌شاپور نظیر اطبای برخاسته از خاندان‌های بزرگ و نامداری چون بُختیشوع، ماسَرجویه ماسُویه، سهل و اطبای نام‌آشنای ایرانی دیگر نظیر شیخ‌الرئیس حکیم ابوعلی سینا، محمد بن زکریا رازی، حکیم سید اسماعیل جرجانی، علی بن عباس اهوازی، ابنِ ربَّن طَبَری، اَخَوِینیِ بخارایی و دیگر بزرگان بالیدند و در خدمت خلق، به جان کوشیدند؛ بزرگانی که به نام و یادشان خاک ایران مفتخر است. اینان طبابت را هرگز فنّی تجربی نمی‌پنداشتند، بلکه آن را حکمتی برخاسته از عمق عُبودیَت خویش می‌شمردند. همین پیشینه ژرف که از روزگاران پیش از اسلام تاکنون استمرار یافته است، می‌تواند زیربنای استوار مطالعات و پژوهش‌های امروز ما باشد.

 این‌چنین است که هرگاه گام در وادی‌ای از دانش طب می‌نهیم، در پیش روی، باغ و بوستانی به میراث‌رسیده از ژرفای تاریخ دیرینه کهن‌دیارمان، ایران، به رویمان گشوده می‌شود؛ میراثی که در جریانی پیوسته زنده و پویا، به امروز ما رسیده و «دستیار» و افزار کار و حرفه‌مان شده است. تمدن اسلامی به‌عنوان یک کل انکارناپذیر، به شمول تمدن ایرانی به‌مثابه جزء اصلی و محوری آن، یکی از غنی‌ترین سنت‌های پزشکی جهان را پدید آورد؛ سنتی که در آن، پزشکانی چون پزشکان خبره مرکز بزرگ علمی و دانشگاه جُندی‌شاپور نظیر اطبای برخاسته از خاندان‌های بزرگ و نامداری چون بُختیشوع، ماسَرجویه ماسُویه، سهل و اطبای نام‌آشنای ایرانی دیگر نظیر شیخ‌الرئیس حکیم ابوعلی سینا، محمد بن زکریا رازی، حکیم سید اسماعیل جرجانی، علی بن عباس اهوازی، ابن ربّن طبری، اَخَوِینی بخارایی و دیگر بزرگان بالیدند و در خدمت خلق، به جان کوشیدند؛ بزرگانی که به نام و یادشان، خاک ایران، مفتخر و از تجارب ایشان بهره‌مند است. مشخصه مشترک همگی این بزرگان آن بود که طبابت را صرفاً فنی تجربی نمی‌پنداشتند، بلکه آن را حکمتی برخاسته از شناخت جامع آدمی می‌شمردند؛ شناختی که تن و جان بیمار را یکجا می‌نگریست و درمان را از تهذیب نفس طبیب جدا نمی‌دانست. پس آنچه امروز از این سنت به ما رسیده است، صرفاً مجموعه‌ای از علوم مقدماتی دانش مدرن و یا روش‌های کهن درمانی نیست که سامان‌های فکری و گنجینه‌ای از تجربه بالینی انباشته در طول قرن‌ها تأمل و آزمون است و همین دو ویژگی، یعنی استمرار بی‌وقفه و انسجام فکری است که حیات و کارآمدی این سنت را تا روزگار ما ضمانت کرده است. از همین رو است که این پیشینه ژرف که از روزگاران پیش از اسلام تاکنون استمرار یافته است، می‌تواند همچون زیربنایی استوار، مطالعات و پژوهش‌های امروز ما را پشتیبانی کند؛ پژوهش‌هایی که ریشه در حکمت دیروز دارند و رو به افق دانش فردا گشوده‌اند.

 امروز، عزیزانم در این همایش را به توجه به همین استمرار و انسجام فکری فرامی‌خوانم. مرکز سل و بیماری‌های ریوی و بیمارستان مرحوم دکتر مسیح دانشوری به‌عنوان برگزارکننده اصلی این کنگره، در طول دو دهه به همیاری و همکاری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به‌ویژه اداره سل و جذام و بیماری‌های عفونی آن وزارتخانه، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، دانشگاه شهید بهشتی و دانشگاه آزاد اسلامی، دوشادوش هم، استمرار دو دهه‌ای این همکاری مشترک را سبب شده تا اکنون، این کنگره به نهادی استوار در عرصه آموزش و پژوهش در علوم تنفسی کشور و حتی منطقه بدل شود. برپایی مداوم و مستمر این کنگره، نمونه‌ای از استعداد طبیعی این کشور در تبدیل یک دغدغه علمی و تأمل نظری به فرایندی نهادینه در علم است. تجربه مشترک ما در این کنگره نشان می‌دهد استمرار تبادل نظر و اندیشه‌ورزی در حوزه‌های تخصصی دانش پزشکی می‌تواند افقی نوین برای نظام سلامت و درمان کشور بگشاید؛ افقی که در آن، طبابت همچون گذشته و با قدرتی بیشتر، مبتنی بر اندیشه و روح والای اطبای فرهیخته و دانشمند ایرانی، رسالت خود را به‌عنوان «مرهمی شفابخش تن و آرامش‌بخش جان» در جامعه ایفا کند. تعمیم این الگو به دیگر حوزه‌های درمانی، مستلزم مستندسازی دقیق‌تر تجربیات، سنجش اثربخشی عملی و انتقال تجارب آن به دیگر دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور و حتی منطقه است. در این مسیر، از همه همکاران ارجمند استمداد می‌طلبم و ایشان را به همراهی و هم‌داستانی در این وظیفه خطیر فرامی‌خوانم.

 در پایان، ضمن گرامیداشت یاد شهدای بزرگ و پرافتخار دفاع از میهن به‌ویژه رهبر عالی‌قدر شهیدمان، شهید آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای (اعلی‌الله‌مقامه) و فرزندان شهیدمان در مدرسه «شجره طیبه میناب» که این کنگره مزیّن به نام و یاد پرفروغشان است، برای همه اساتید، متخصصان و پژوهشگران حاضر در این کنگره آرزوی توفیق روزافزون دارم و امیدوارم دستاوردهای این گردهمایی، گامی مؤثر در ارتقای سلامت مردم شریف ایران و جامعه بشری باشد.»